Kennisartikel
Kan een BV de loonbelasting of omzetbelasting niet (op tijd) betalen, dan moet de bestuurder dit uiterlijk twee weken (14 dagen) na de uiterste betaaldatum schriftelijk melden bij de Belastingdienst. Doet hij dat niet, te laat, of onvolledig, dan geldt een wettelijk vermoeden dat de niet-betaling het gevolg is van kennelijk onbehoorlijk bestuur en wordt de bestuurder in privé aansprakelijk voor de belastingschuld (art. 36 Invorderingswet 1990).
Artikel 36 lid 2 IW 1990 verplicht de bestuurder van een rechtspersoon om de Belastingdienst te informeren zodra blijkt dat de onderneming loonheffing en/of omzetbelasting niet kan betalen. Dit heet de melding betalingsonmacht. Het doel: de Belastingdienst vroegtijdig op de hoogte stellen van betalingsproblemen, zodat de Ontvanger kan bepalen welke maatregelen genomen moeten worden.
De meldingsplicht is in de praktijk met name van belang voor:
Daarnaast ook voor accijns en kansspelbelasting, maar dus niet voor vennootschapsbelasting. Daarvoor kan (en hoeft) geen melding betalingsonmacht te worden gedaan.
De melding moet uiterlijk twee weken (14 dagen) na de dag waarop de belasting had moeten worden betaald worden gedaan (art. 7 lid 1 Uitv.besl. IW 1990). Gaat het om een naheffingsaanslag, dan geldt de termijn van twee weken na de vervaldag van die aanslag. Maar let op: is de naheffing het gevolg van opzet of grove schuld van de onderneming, dan kan er überhaupt niet gemeld worden. Voor een dergelijke naheffingsaanslag is de bestuurder dus bijna per definitie aansprakelijk, al is het aan de Ontvanger om de opzet dan wel grove schuld aannemelijk te maken.
Praktisch: meld op tijd, ook als je nog niet alle informatie compleet hebt. Na de melding kan de Belastingdienst aanvullende vragen stellen; die moet je binnen de gestelde termijn volledig beantwoorden, anders is de melding betalingsonmacht alsnog als ongeldig en ben je als bestuurder aansprakelijk.
Betalingsonmacht is er niet alleen als betalen blijvend onmogelijk is. Ook een tijdelijk liquiditeitstekort — of zelfs de bewuste keuze om eerst andere schuldeisers te betalen — kan al betalingsonmacht opleveren. Twijfel je? Meld dan liever te vroeg dan te laat.
Dan treedt het bewijsvermoeden van art. 36 lid 4 IW 1990 in werking: er wordt vermoed dat het niet betalen van de belasting te wijten is aan kennelijk onbehoorlijk bestuur. De bestuurder kan dit vermoeden alleen weerleggen door eerst aannemelijk te maken dat de niet-melding hem niet valt te verwijten. In de praktijk een zeer zware bewijslast.
Is er wél rechtsgeldig gemeld, dan ligt de bewijslast andersom: dan moet de Belastingdienst aantonen dat sprake was van kennelijk onbehoorlijk bestuur in de drie jaren vóór de melding, én dat de niet-betaling daarvan het gevolg is.
Een eenmaal gedane, rechtsgeldige melding blijft gelden voor latere tijdvakken zolang de betalingsonmacht voortduurt. Je hoeft dus niet elke maand opnieuw te melden. De melding vervalt pas als de Belastingdienst schriftelijk laat weten dat hij van oordeel is dat de betalingsonmacht is beëindigd, of als de openstaande belasting is voldaan.
Het strenge, nagenoeg onweerlegbare bewijsvermoeden van art. 36 lid 4 IW 1990 ligt al jaren onder vuur. De Hoge Raad stelde op 6 oktober 2023 (ECLI:NL:HR:2023:1371) prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie EU: is de meldingsregeling in strijd met het Unierechtelijke evenredigheidsbeginsel?
Op 14 november 2024 oordeelde het HvJ EU (ECLI:NL:EU:C:2024:961) dat dit niet het geval is: de meldingsregeling dient een legitiem doel en is niet “uiterst moeilijk” na te komen (zie de annotatie bij dit arrest door Jasper Graaff, HERO 2024/N-016). De Hoge Raad volgde dit oordeel; het cassatieberoep werd ongegrond verklaard (ECLI:NL:HR:2025:1128). A-G Koopman had in zijn conclusie van 25 april 2025 (zie HERO 2025 B – 030 voor een uitgebreide bespreking van de conclusie door Jasper Graaff) nog betoogd dat de Ontvanger een discretionaire ruimte zou moeten hebben om van aansprakelijkstelling af te zien. De Hoge Raad verwierp dat standpunt echter.
Betekent dit dat de discussie gesloten is? Niet per se. Het “legitieme doel” van de regeling (vroegtijdige signalering) dateert uit de jaren ’80, van vóór de automatisering. In de literatuur wordt nog altijd betoogd dat de regeling toe is aan herijking, mede omdat de Belastingdienst tegenwoordig via geautomatiseerde systemen vaak al eerder zicht heeft op achterstanden dan via een handmatige melding.
Moet elke bestuurder apart melden als er meerdere bestuurders zijn? Nee, één melding namens de vennootschap volstaat. Wel is elke bestuurder hoofdelijk aansprakelijk als er niet (rechtsgeldig) is gemeld.
Ik ben tijdens het lopende tijdvak afgetreden als bestuurder. Moet ik dan nog melden?
Iedereen die bestuurder was op het moment dat de belastingschuld materieel gezien ontstond kan aansprakelijk worden gesteld. Als je op het laatste moment dat er voor een bepaald tijdvak gemeld kon worden echter geen bestuurder meer was, dan kan je ook niet melden. Stelt de Ontvanger je vervolgens toch aansprakelijk, dan mag je als bestuurder direct het vermoeden weerleggen dat er sprake was van kennelijk onbehoorlijk bestuur.
Wat als de Belastingdienst al op een andere manier weet van de betalingsonmacht? Volgens vaste jurisprudentie kan een ontbrekende melding de bestuurder onder omstandigheden niet worden tegengeworpen als de Ontvanger al op de hoogte was van de betalingsonmacht.
Dit artikel geeft een algemeen overzicht en is geen vervanging van juridisch advies. Twijfelt u of, wanneer of hoe u betalingsonmacht moet melden? Heeft u een vooraankondiging tot aansprakelijkstelling ontvangen of zelfs al de aansprakelijkstelling zelf? Neem gerust contact op.
Heeft u een vraag naar aanleiding van dit artikel?
Neem contact op